Zimny Kaukaz się buntuje
Machaczkała, półmilionowe miasto na rosyjskim Kaukazie, wyszła na ulice. Tysiące ludzi przez ostatnie kilkanaście dni blokowały ulice i wznosiły barykady, domagając się ciepła, prądu i wody. Takie spontaniczne społeczne protesty to w dzisiejszej Rosji wbrew pozorom wcale nie rzadkość. W położonej nad Morzem Kaspijskim stolicy górskiej republiki Dagestan ta zima jest wyjątkowo surowa. Od ponad dwóch tygodni nie ustępuje mróz, w nocy temperatura spada poniżej -20 st. C.
Całe dzielnice nie mają jednak prądu, ogrzewania i wody. Setki mieszkańców już 30 grudnia wyszły na ulice. Ludzie zablokowali główne arterie miasta - prospekt Szamila i aleję 26 Komisarzy Bakińskich. Przewracali samochody, budowali barykady.
- Od 20 lat nic się u nas nie remontuje. Sieci grzewcze, elektryczne i wodociągowe się rozsypują. Pieniądze na ich konserwację władza rozkrada, za łapówki wydaje zgody na budowę nowych domów, ale nie wkłada nawet kopiejki w rozbudowę infrastruktury - mówił wtedy reporterom jeden z przywódców demonstracji Said Magomiedow.
Na spontanicznie organizowanych wiecach manifestanci prosili prezydenta Władimira Putina, by zdymisjonował i rozliczył prezydenta Dagestanu Mahomeda Alijewa, prokuratora republiki oraz mera Machaczkały. Władze regionu, którym niepodzielnie rządzą skorumpowane klany, początkowo reagowały po swojemu. Przeciw demonstrującym wysłały milicję, a w mediach prominenci tłumaczyli, że przyczyną klęsk nękających miasta są klimat i obiektywne trudności. Mer oskarżył buntowników o polityczną prowokację, za którą, jak zapewnił lokalnych dziennikarzy, stoją określone siły. A przewodniczący prorządowego Koordynacyjnego Ośrodka Muzułmanów Kaukazu Północnego wezwał marznących wiernych do zachowania spokoju i zaapelował, by okazali cierpliwość. Moskwa zachowała milczenie. Centralne media nie zainteresowały się wydarzeniami na dalekim Kaukazie.
Mróz w Dagestanie jednak się wzmagał, a ciepła, prądu i wody nadal nie było. W nocy z piątku na sobotę tłumy znów zablokowały główne ulice Machaczkały, a w centrum znów stanęły barykady. Protesty trwały całą sobotę i niedzielę.
- Sytuacja jest bardzo niebezpieczna. Jeśli teraz pojawi się przywódca buntu, pójdą za nim tysiące ludzi. Strach pomyśleć, co zrobią - mówił wczoraj mediom jeden z dowódców milicji w Machaczkale.
W końcu władza zaczęła ustępować. Prokuratura ogłosiła wczoraj, że wszczęła dochodzenie w sprawie przyczyn awarii sieci ciepłowniczej, elektrycznej i wodociągowej w mieście. Wskazała już nawet pierwszych winnych - niskiej rangi pracowników przedsiębiorstw komunalnych.
Próbując uspokoić mieszkańców, władze rozpoczęły z nimi swoistą grę. W niektórych domach na parę godzin włączono prąd, do innych popłynęła woda, w jeszcze innych włączono ogrzewanie. Potem szczęśliwcy, którzy cieszyli się przez jakiś czas prądem, znowu pogrążyli się w ciemności, ale za to przez kilka godzin mieli wodę w kranach. - Ludzie się nieco uspokoili. Jeśli jednak sytuacja się nie polepszy, znowu wyjdą na ulicę - powiedział nam wczoraj redaktor gazety "Sowiecki Dagestan" Mahdi Mierzein.
Trzymający się z dala od polityki obywatele Rosji najwyraźniej potrafią przeciwstawić się władzy i spontanicznie zorganizować ruch, gdy zagrożony jest osobisty interes.
Kiedy ponad dwa lata temu Moskwa narzuciła obwodowi kaliningradzkiemu gubernatora, ten od razu zapowiedział, że znajdzie pieniądze na remont ulic, podnosząc pięciokrotnie podatek drogowy. Mieszkańcy enklawy dali mu skuteczną odpowiedź. Zmówili się przez internet i na ulice Kaliningradu wyjechały tysiące samochodów z pomarańczowymi wstążeczkami na antenach.
- Oni nie myśleli robić rewolucji, chcieli tylko delikatnie upomnieć nowego gubernatora. On zrozumiał i natychmiast zapomniał o planach podniesienia podatku drogowego - opowiada "Gazecie" opozycyjny kaliningradzki dziennikarz Igor Rudnikow.
Dwa i pół roku temu rosyjski rząd broniący rodzimego przemysłu samochodowego zapowiedział, że zabroni rejestrowania w kraju samochodów z kierownicą po prawej stronie. Sam Putin mówił, że takie wozy są niebezpieczne
Zbuntować się właścicielom popularnych w Rosji "japonek" - czyli importowanych z Japonii aut z kierownicą po prawej stronie - znów pomógł internet. Kiedy rząd zajmował się zakazywaniem "prawych" aut, setki takich samochodów z włączonymi światłami awaryjnymi podjechały pod jego siedzibę. W tym czasie kierowcy zablokowali też gmachy administracji w kilkunastu regionach kraju. Rząd z planów zrezygnował.
Ta akcja dała początek ogólnorosyjskiemu Ruchowi Automobilistów "Wolność wyboru", który od tego czasu zorganizował już kilka następnych protestów.
- Nasza organizacja to zjawisko typowe dla współczesnej Rosji. Przyłączają się do nas ludzie, którzy mają do załatwienia konkretny osobisty interes. Na przykład chcą dalej jeździć swą ulubioną "japonką" - mówi przywódca Ruchu Automobilistów Wiaczesław Łysakow. - Kiedy to załatwią, odchodzą, a ich miejsce zajmują inni, których dręczy co innego.
- Rosjanie spontanicznie łączą się w grupy załatwiające inne interesy - tłumaczy Łysakow. - Dziś bardzo popularne są na przykład zbiorowe protesty przeciw zabudowywaniu nowymi domami i tak ciasnych podwórek w miastach.
Zdaniem Łysakowa te obywatelskie grupy nie przekształcą się jednak w ruchy polityczne. Ich członkowie nie chcą mieć nic wspólnego z polityką i nie wierzą w demokrację. - Wiedzą, że mogą zmusić władze do załatwienia jakiejś konkretnej sprawy, ale o jakichkolwiek ustępstwach politycznych nie ma mowy - ocenia Łysakow.
Źródło: Gazeta Wyborcza





